Zelfplukken bij kippen: begrijpen en behandelen van dit gedrag!

Kaalplukken bij pluimvee, en met name kippen, is een complex probleem met diverse oorzaken. Het kan variëren van relatief onschuldige gedragingen tot ernstige indicaties van onderliggende problemen op het gebied van gezondheid, welzijn en huisvesting. Het is cruciaal om de specifieke oorzaak in jouw situatie te achterhalen om effectieve oplossingen te kunnen implementeren. Dit artikel duikt diep in de materie, van de meest voorkomende redenen tot geavanceerde strategieën om dit gedrag te beheersen en te voorkomen.

Oorzaken van Kaalplukken

Parasieten

Een van de meest voorkomende oorzaken van kaalplukken bij kippen is de aanwezigheid van ectoparasieten zoals mijten, luizen en vlooien. Deze kleine beestjes veroorzaken irritatie en jeuk, waardoor de kippen zichzelf gaan pikken en plukken om de irritatie te verlichten. De symptomen van een parasitaire infectie zijn onder meer onrustig gedrag, overmatig poetsen, veren die er dof uitzien, en in ernstige gevallen kale plekken op de huid. De 'witte aanslag' die op de snavel van een van de kippen in de openingscasus wordt genoemd, kan mogelijk duiden op kalkpoten, een mijteninfectie die de poten aantast maar ook secundair tot irritatie kan leiden die het plukgedrag stimuleert. Een grondige inspectie van de veren, huid en het hok is essentieel om parasieten op te sporen. Kijk vooral rond de cloaca (de opening waar eieren en ontlasting uitkomen) en onder de vleugels.

Oplossingen voor Parasieten

Behandeling met antiparasitaire middelen: Er zijn verschillende effectieve behandelingen beschikbaar, zowel chemisch als natuurlijk. Poeders, sprays en spot-on behandelingen kunnen direct op de kippen worden aangebracht. Raadpleeg een dierenarts om het meest geschikte middel te kiezen, rekening houdend met de leeftijd van de kippen en of ze eieren leggen voor consumptie.
Reiniging en desinfectie van het hok: Grondig schoonmaken van het kippenhok is cruciaal om parasieten te verwijderen. Verwijder alle oude strooisel en mest. Was het hok met een hogedrukreiniger en gebruik een desinfectiemiddel dat geschikt is voor kippenhokken. Bestrooi het hok na het drogen met diatomeeënaarde, een natuurlijk insecticide dat veilig is voor kippen.
Preventieve maatregelen: Regelmatig controleren van de kippen op parasieten is belangrijk om een uitbraak te voorkomen. Biedt de kippen een stofbad aan met zand en diatomeeënaarde, zodat ze zichzelf kunnen reinigen. Zorg voor een schoon en droog kippenhok, want parasieten gedijen goed in vochtige en vuile omgevingen.

Voedingstekorten

Een onevenwichtige voeding kan leiden tot kaalplukken. Kippen hebben een gevarieerde voeding nodig die rijk is aan eiwitten, aminozuren (zoals methionine en lysine), vitaminen en mineralen. Een tekort aan deze essentiële voedingsstoffen kan leiden tot verenpikgedrag, waarbij de kippen elkaars veren gaan pikken om hun tekorten aan te vullen. Dit is vooral het geval wanneer de kippen worden gehouden in een omgeving met weinig mogelijkheden tot natuurlijk foerageren.

Oplossingen voor Voedingstekorten

Evenwichtige voeding: Zorg voor een hoogwaardig kippenvoer dat is afgestemd op de leeftijd en het ras van de kippen. Kippenvoer is verkrijgbaar in verschillende varianten, zoals legkorrels voor leghennen en opfokvoer voor jonge kuikens.
Supplementen: Indien nodig kunnen supplementen worden toegevoegd aan het voer om eventuele tekorten aan te vullen. Biergist is een goede bron van B-vitaminen en aminozuren. Oesterschelpen kunnen worden gegeven om de calciumbehoefte van leghennen te dekken.
Foerageermogelijkheden: Biedt de kippen de mogelijkheid om te foerageren in een afgesloten ren of tuin. Hierdoor kunnen ze zelf op zoek gaan naar insecten, wormen en ander natuurlijk voedsel. Geef ze af en toe groenvoer, zoals sla, spinazie of kool.

Stress en Verveling

Stress en verveling kunnen aanzienlijk bijdragen aan kaalplukken. Kippen zijn intelligente en sociale dieren die behoefte hebben aan voldoende ruimte, afleiding en sociale interactie. Een te kleine leefomgeving, gebrek aan schuilplaatsen, een hoge bezettingsgraad, of conflicten binnen de groep kunnen leiden tot stress en frustratie, wat zich kan uiten in verenpikgedrag. Ook abrupte veranderingen in de omgeving, zoals het introduceren van nieuwe kippen of een verandering in de voeding, kunnen stress veroorzaken.

Oplossingen voor Stress en Verveling

Voldoende ruimte: Zorg voor voldoende ruimte in het kippenhok en de ren. Een vuistregel is minimaal 1 vierkante meter per kip in de ren en voldoende zitstokken in het hok.
Verrijking van de omgeving: Biedt de kippen voldoende afleiding en verrijking. Hang een krop sla op, geef ze een baal hooi om in te pikken, of plaats een spiegel in het hok. Een zandbad is niet alleen goed voor de hygiëne, maar ook een leuke bezigheid.
Schuilplaatsen: Zorg voor voldoende schuilplaatsen waar de kippen zich kunnen terugtrekken als ze zich bedreigd voelen. Dit kan in de vorm van struiken, kartonnen dozen of een afdak.
Sociale interactie: Kippen zijn sociale dieren en hebben behoefte aan interactie met soortgenoten. Vermijd het isoleren van kippen en zorg voor een stabiele groepssamenstelling. Introduceer nieuwe kippen geleidelijk aan en onder toezicht.

Gedragsproblemen

In sommige gevallen is kaalplukken een aangeleerd gedrag dat moeilijk te doorbreken is. Dit kan ontstaan als gevolg van een combinatie van factoren, zoals een genetische aanleg, een slechte opvoeding (bijvoorbeeld het ontbreken van een moederkloek) of een traumatische ervaring. Het kan ook een vorm van dominantiegedrag zijn, waarbij de dominante kippen de ondergeschikte kippen kaalplukken om hun positie te benadrukken.

Oplossingen voor Gedragsproblemen

Isolatie van de plukker: Indien mogelijk, isoleer de kip die het meest plukt van de rest van de groep. Dit kan helpen om het gedrag te doorbreken en te voorkomen dat andere kippen het overnemen. Zorg er wel voor dat de geïsoleerde kip nog steeds contact kan hebben met de andere kippen, bijvoorbeeld door middel van een draadkooi.
Afleiding: Biedt de kippen afleiding door middel van speeltjes, voederballen of een piksteen. Dit kan helpen om hun aandacht af te leiden van het verenpikken.
Smeren met een bittere stof: Smeer de veren van de kippen in met een bittere stof, zoals aloë vera gel of een speciale anti-pik spray. De bittere smaak kan de kippen ontmoedigen om te pikken.
Gedragstherapie: In ernstige gevallen kan een gedragstherapeut voor pluimvee worden ingeschakeld. Deze kan de oorzaak van het gedrag achterhalen en een individueel behandelplan opstellen.

Huidaandoeningen en Verwondingen

Huidaandoeningen, zoals eczeem, schimmelinfecties of verwondingen, kunnen jeuk en irritatie veroorzaken, waardoor de kippen zichzelf gaan plukken. De 'witte aanslag' die in de openingscasus wordt genoemd, kan ook duiden op een schimmelinfectie. Insectenbeten of allergische reacties kunnen ook leiden tot jeuk en kaalplukken.

Oplossingen voor Huidaandoeningen en Verwondingen

Inspectie van de huid: Regelmatig inspecteren van de huid van de kippen is belangrijk om eventuele huidaandoeningen of verwondingen op te sporen. Let op roodheid, zwelling, korstjes, of kale plekken.
Behandeling van de huidaandoening: Indien een huidaandoening wordt geconstateerd, is het belangrijk om deze zo snel mogelijk te behandelen. Raadpleeg een dierenarts voor de juiste diagnose en behandeling. Schimmelinfecties kunnen bijvoorbeeld worden behandeld met een antischimmelcrème.
Verzorging van verwondingen: Verwondingen moeten worden schoongemaakt en gedesinfecteerd om infecties te voorkomen. Gebruik een antiseptische spray of zalf. Indien de verwonding ernstig is, kan een verband nodig zijn.

Rui

De rui is een natuurlijk proces waarbij kippen hun veren verliezen en nieuwe veren aanmaken. Tijdens de rui kunnen kippen jeuk en irritatie ervaren, waardoor ze zichzelf meer gaan poetsen en plukken. De rui kan ook samengaan met een verminderde weerstand, waardoor de kippen vatbaarder zijn voor parasieten en andere aandoeningen.

Oplossingen tijdens de Rui

Ondersteuning van de rui: Tijdens de rui hebben kippen een verhoogde behoefte aan eiwitten en andere voedingsstoffen. Geef ze een speciaal rui-voer of voeg extra eiwitten toe aan hun voeding, zoals meelwormen of zonnebloempitten.
Extra verzorging: Biedt de kippen extra verzorging tijdens de rui. Zorg voor een schoon en droog kippenhok en bescherm ze tegen extreme weersomstandigheden. Controleer ze regelmatig op parasieten en behandel ze indien nodig.

Overbevolking

Een te hoge bevolkingsdichtheid in het kippenhok of de ren kan leiden tot stress en competitie, wat op zijn beurt kan resulteren in kaalplukken. Wanneer kippen te dicht op elkaar leven, is er minder ruimte voor natuurlijk gedrag zoals foerageren en stofbaden, wat frustratie en verveling kan veroorzaken. De competitie om voedsel en ruimte kan ook leiden tot agressie en verenpikken.

Oplossingen voor Overbevolking

Verminder de bevolkingsdichtheid: Zorg ervoor dat er voldoende ruimte is voor elke kip in het kippenhok en de ren. Een vuistregel is minimaal 1 vierkante meter per kip in de ren en voldoende zitstokken in het hok. Overweeg om het aantal kippen te verminderen als de ruimte beperkt is.
Creëer meer ruimte: Als het niet mogelijk is om het aantal kippen te verminderen, probeer dan de beschikbare ruimte te optimaliseren. Voeg extra zitstokken, schuilplaatsen en stofbaden toe om de kippen meer mogelijkheden te bieden om zich te verspreiden en hun natuurlijke gedrag uit te oefenen.
Verbeter de ventilatie: Een goede ventilatie is essentieel om een gezond leefklimaat te creëren en de verspreiding van ziekten te voorkomen. Zorg ervoor dat het kippenhok voldoende geventileerd is om de luchtvochtigheid te verlagen en de luchtkwaliteit te verbeteren.

Genetische Aanleg

Sommige kippenrassen zijn gevoeliger voor kaalplukken dan andere. Dit kan te wijten zijn aan genetische factoren die het gedrag of de veerkwaliteit beïnvloeden. Bijvoorbeeld, rassen met een snelle veerontwikkeling of een afwijkende veerstructuur kunnen vatbaarder zijn voor verenpikken. Ook kan het gedrag van de moederkloek een rol spelen; kuikens die niet de juiste gedragsnormen leren van hun moeder, kunnen later in hun leven eerder verenpikgedrag vertonen.

Oplossingen voor Genetische Aanleg

Kies de juiste rassen: Bij de aanschaf van kippen is het belangrijk om rekening te houden met de ras-specifieke eigenschappen en gedragingen. Kies rassen die bekend staan om hun rustige en sociale karakter. Vermijd rassen die van nature agressiever zijn of een hogere neiging tot verenpikken vertonen.
Selecteer op gedrag: Bij het fokken van kippen is het belangrijk om te selecteren op gedrag. Houd kippen die geen verenpikgedrag vertonen en fok hiermee verder. Vermijd het fokken met kippen die agressief zijn of een neiging tot verenpikken hebben.
Zorg voor een goede opvoeding: Kuikens die opgroeien met een moederkloek leren belangrijke gedragsnormen die kunnen helpen om verenpikken te voorkomen. Als kuikens zonder moederkloek worden grootgebracht, is het belangrijk om extra aandacht te besteden aan hun sociale ontwikkeling en gedrag.

Lichtintensiteit en -duur

De intensiteit en duur van het licht in het kippenhok kunnen een aanzienlijke invloed hebben op het gedrag van kippen. Te veel licht kan leiden tot stress en irritatie, wat op zijn beurt kan resulteren in kaalplukken. Kippen zijn gevoelig voor licht en een te lange blootstelling aan fel licht kan hun natuurlijke dag- en nachtritme verstoren. Dit kan leiden tot hormonale verstoringen en gedragsproblemen.

Oplossingen voor Lichtintensiteit en -duur

Reguleer de lichtintensiteit: Zorg ervoor dat de lichtintensiteit in het kippenhok niet te hoog is. Gebruik gedimd licht of schermen om het licht te filteren. Vermijd direct zonlicht in het kippenhok.
Reguleer de lichtduur: Zorg ervoor dat de kippen voldoende duisternis hebben om te rusten. Een natuurlijke dag- en nachtcyclus is ideaal. In de winter, wanneer de dagen korter zijn, kan het nodig zijn om kunstlicht te gebruiken om de leg te stimuleren. Echter, de totale lichtduur mag niet langer zijn dan 16 uur per dag.
Gebruik rood licht: Rood licht kan helpen om verenpikken te verminderen. Rood licht maskeert de kleur van bloed, waardoor de kippen minder snel geneigd zijn om aan elkaars veren te pikken.

Conclusie

Kaalplukken bij pluimvee is een complex probleem dat een breed scala aan oorzaken kan hebben. Door de verschillende factoren die bijdragen aan dit gedrag te begrijpen, kunnen pluimveehouders effectieve maatregelen nemen om het te voorkomen en te beheersen. Het is essentieel om de specifieke situatie van de kippen te evalueren en een combinatie van oplossingen te implementeren die zijn afgestemd op hun behoeften. Regelmatige inspectie, goede hygiëne, evenwichtige voeding, voldoende ruimte en verrijking, en het beheersen van stress zijn allemaal cruciale aspecten van het welzijn van pluimvee en het voorkomen van kaalplukken.

Labels: #Kaal